– Ұлттық қор құрылғаннан бері, заңнамалық базасы бес жыл сайын бірқатар концептуалдық өзгерістерге ұшырады, — дейді осы жиында баяндама жасаған Сенаттың Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі
Бекболат Орынбеков. – 2022 және 2023 жылдар аралығында мемлекеттік қаржыны басқару тұжырымдамасына енгізілген нормалар Бюджет кодексінде көрініс таппады.
Мысалы, 2022 жылы «Самұрық-Қазына» бағалы қағаздары 102 млрд-қа, 2023 жылы – 336 млрд-қа сатып алынды. Енгізілген өзгерістерге сәйкес, Парламент бұл туралы Үкіметтің есебінде, яғни фактіден кейін хабардар етіледі. Ал іс жүзінде бұл ақпарат, орын алған жағдайдан кейін екі жыл бойы, Үкіметтің есебі аясында ұсынылмауда.
Мемлекеттік-жекешелік әріптестіктің барлық жобаларының шоғырландырылған есептің жүргізілмеуі, Ұлттық экономика мен Қаржы министрліктері арасында 35 жобаға, міндеттемелердің 317 млрд. теңгеге сәйкес келмеуіне әкелді.
Жергілікті атқарушы органдардың жұмысын үйлестірудің әлсіздігіне және жобаларға сараптама мен бақылау жүргізу жүйесіздігіне байланысты, мемлекеттік сатып алуды айналып, 1 трлн. теңгеге міндеттемелер қабылданды. Ал бұл 50% — дан астам Мемлекеттік-жекешелік әріптестіктің қағидаттарына сәйкес келмейтін жобалар.
Мемлекеттік сатып алу рәсімдерінсіз, жеке серіктестермен жоғары бағамен келісімшарттар жасауға мүмкіндік берді.
Мысалы, 2023 жылы Шымкент қаласында 3 443 көшелердің санитарлық тазалығын сақтауға 5 млрд. теңге қарастырылған, сонда 1 көшеге орта есеппен 1,5 млн.теңге. Ал мемлекеттік-жекешелік әріптестіктің жобасы бойынша 443 көшеге — 11,3 млрд. бөлінген. Бұл 1 көшеге — 25,5 млн. теңгеге міндеттемелер қабылданды.
Осылайша, көрсетілген әріптестік бюджетке салмақ артқаннан, оның принциптерін түбегейлі қайта талап етеді.
