Мамандардың айтуынша, Қазақстанда соңғы 5 жылда балалар мен жасөспірімдердің асқазан-ішек ауруларына шалдығуы үш есеге артқан.
Бүгінде Түркістан облысында Крон аурумен 68 адам диспансерлік есепте тұрады. Оның 18-і дәрігер тағайындаған препараттармен қатар гендік-инженерлік (биологиялық) терапия қабылдайды. Ал, ойық жаралы колит ауруымен 277 адам диспансерлік есепке алынған. Оның 60 дәрі-дәрмектермен бірге биологиялық терапия қабылдауда.
Түркістан облысының бас штаттан тыс гастроэнтерологы Әсем Құрманәлиеваның айтуынша, еліміздің оңтүстігінде созылмалы асқазан-ішек ауруларына шалдыққандың көп болуының түрлі себептері бар. Атап айтқанда, мұнда халық тығыз орналасқан. Соған сәйкес басқа өңірлермен салыстырғанда науқастанушылардың көп болуы заңдылық. Аурушаңдықтың артуына ауа райының да әсері жоқ емес. Оның үстіне шекаралық аймақ болған соң сырттан әкелінетін тағам түрлері де жетерлік. Мұнда жағдайда дұрыс тамақтану үшін талғам мен тәртіп қажет-ақ. Әйтпесе талғаусыз тұтыну адамға ауру жамайтыны анық. Бұлардан бөлек, адамның көңіл күйі де сырқаттануға сеп болып тұрады. Стресс те созылмалы асқазан-ішек ауруларына шалдығуды туындатады екен.
– Елімізде балалар мен жасөспірімдердің асқазан-ішек ауруларына шалдығуы көбеюінің басты себебі дұрыс тамақтанбау десек, оған басты себепкер ата-аналары. Өйткені ата-аналардың көбі дерлік перзенттерінің қарындары тоқ болса, одан әріге бас ауырта бермейді. Баласы ауырмайынша не жеп, не ішіп жүргеніне мән бермейтіндер де бар. Отбасымен қосылып фастфуд өнімдерін үйіне тапсырыс беріп алдырып, газдалған түрлі сусындармен тұтынатындар арамызда аз емес. Мұның соңы семіздік пен қант диабеті, атеросклероз, бауыр проблемалары, жүрек-тамыр ауруларының асқынуына және эндокриндік проблемаларға әкеп соғады. Дұрыс тамақтанбаудың салдарынан қатерлі ісікке шалдығу қауіпі де жоғары. Мәселен, ойық жаралы колит пен Крон ауруы ішек қабынуының аурулар тобына жатады. Өкінішке қарай, балалар мен жасөспірімдер ұзақ уақыт дисбактериозбен жүреді. Дисбактериоз деген диагноз жоқ, іш қатуы немесе сұйық болып өтуі, ыстығы көтерілуінің, іш ауруының астарында осындай сирек кездесетін ауру жатуы мүмкін деп күмәнданбайды да. Егер балада жиі іш өтсе, стоматит жиі болса, бойы өсуі кешеуілдесе, анемия жиілесе жіті қарау керек. Және ол пәлендей жас талғамайды да. Крон ішек ауруынан тыс артрит, артроз, түрлі буын аурулары, тіпті сүйек ауруы болып білінуі де мүмкін, – дейді Әсем Кеңесбекқызы.
Мамандардың дәлел-дәйектеріне сүйенсек, семіздік ересектерге ғана тән емес, жасөспірімдерде де қалыпты құбылысқа айналып барады. Гастрит пен панкреатит әсіресе жастарда жиі кездеседі. Ал, асқазандағы ауырлық сезім мен іштің кебуі – миллиондаған адамдар үшін әдеттегі жағдай. Аурушаңдықтың басты себептерінің бірі – дұрыс тамақтанбау. Яғни, «ауру – астан» екенін дертке диагноз қоя алмайтын заманда-ақ айтып қойған бабалардың ұрпағы бүгінде фастфуд пен газдалған сусындарды шамадан тыс құмартып қорек етіп жүр. Мұның соңы семіздік пен қант диабеті, атеросклероз, бауыр проблемалары, жүрек-тамыр ауруларының асқынуына және эндокриндік проблемаларға әкеп соғады. Дұрыс тамақтанбаудың салдарынан қатерлі ісікке шалдығу да жиілеп барады.
– Еліміздің оңтүстігінде асқазан ішек жолдары ауруларының патологиясы бар науқастардың саны көп. Білікті дәрігерлерді Шымкентке шақыртып, аталған тақырыпта республикалық конференция өткізуіміздің басты себебі де осы. Бұл басқосуда кәсіби мамандардың өзекті тақырыптарда баяндамалары тыңдалды. Біз бұл іс-шараны Алматы мен Астана қаласының жетекші мамандары, гастроэнтерология саласындағы сарапшылар өңіріміздің дәрігерлеріне, еліміздің басқа қалаларынан келген әріптестеріне пайдалы ақпараттар ұсынып, тәжірибе алмасуы үшін арнайы ұйымдастырдық, – дейді GastroMed гастроэнтерология клиникасының директоры Ләззат Сыздықова.
Жасыратыны жоқ, ауруханаға ем іздеп келген кез келген науқастың қажетті ем алып, аяқтан тұруын басты назарда ұстайтын дәрігерлердің еңбектері ерен. Шыр етіп жарық дүние есігін ашқан нәрестеден бастап, еңкейген қартқа дейін ақ халатты дәрігерлер қызметіне жүгінетіні рас. Олардың еңбегін қажетсінбейтін жан бұл өмірде кемде-кем. Бұл ретте өз істерінің нағыз шебері бола білген ақ халатты жандар талай адамның жүрегіне үміт отын жағып, өмір гүлін сыйлап келеді.
Фото: Наран
